
Het Marineterrein
Vanaf 1655 werd dit gebied in gebruik genomen door de Admiraliteit van Amsterdam, de voorloper van de Koninklijke Marine. Zij richtten hier 's Lands Dok op, een werf om oorlogsschepen te bouwen. Eerst van hout, later van staal. Om die schepen te bouwen waren natuurlijk veel arbeiders nodig. Honderden liepen dagelijks in en uit. Zo lezen we op Pensionhomeland.com:
“Het poortgebouw met de oude toegangspoort is een van de weinige overgebleven zeventiende-eeuwse bouwwerken op het Marineterrein. Honderden arbeiders, timmerlieden, mastenmakers, zagers en schilders liepen hier dagelijks onderdoor van of naar hun werk. Vroeger hing boven de poort een bel die aangaf dat de werkdag begon. Deze klok hangt nu in het Scheepvaartmuseum.”
Naast het bouwen van de schepen moesten ze ook snel bevoorraad kunnen worden, met eten, wapens en meer. Andersom brachten de schepen allerlei goederen mee terug naar Amsterdam, zoals kruiden en specerijen. Om dit allemaal op te slaan werd een enorme opslagplaats geopend: 's Lands Zeemagazijn (nu het Scheepvaartmuseum).
260 jaar lang meerden schepen hier aan, maar in 1915 sloot de werf. De stadsontwikkelingen maakten het voor grote schepen steeds lastiger om de werf te bereiken.
“In 1828 werd een dam tussen Amsterdam en het IJ aangelegd die bedoeld was om de stad tegen de invloeden van eb en vloed te beschermen. Tussen de werf en de Zuiderzee lag nu de Oosterdokssluis. De nauwe sluisdoorgangen zorgden ervoor dat het dok moeilijk toegankelijk werd voor grotere schepen. De aanleg van het nieuwe treinstation voor het open havenfront en de spoorbaan over de Oosterdoksdijk betekende het definitieve einde. In 1915 sloot de werf zijn poort.”
Maar het sluiten van de werf betekende niet het einde van dit terrein. Het hield zijn militaire functie. Hier werden militairen opgeleid en getraind.
In 2011 vertrok ook een groot deel van de Marine en kreeg het terrein de kans op een nieuwe bestemming, met als doel het gebied zowel maatschappelijk als economisch te laten groeien.
Dat is goed gelukt, je vindt hier vandaag de dag onder andere:
- De brouwerij Homeland
- Living Lab
- Plek voor experimenten en onderzoek
- Codam, een opleiding in software engineering zonder leraren
En 100+ andere bedrijven en instellingen.
Na meer dan 350 jaar grotendeels afgesloten te zijn geweest voor publiek, is het inmiddels een van de geliefste plekken van onze stad. Al wordt een deel nog altijd gebruikt door de Nederlandse krijgsmacht, moet je vooral voor innovatie en ontspanning hier zijn.
Tekst:
Josephine Jongbloed
30
June 2026
Beeld:
Zara Hoeffelman



